Kolonoskopia

Badanie

Kolonoskopia jest metodą endoskopowej oceny jelita grubego. Jest to najlepsze dostępne badanie jelita grubego, umożliwiające jego bezpośrednią i najdokładniejszą ocenę, usunięcie polipów i pobranie wycinków do badania histopatologicznego. Badanie wykonywane jest za pomocą kolonoskopu czyli giętkiej sondy o długości 130-160 cm, wyposażonej w tor wizyjny. Obraz wnętrza jelita jest w trakcie badania pokazywany na monitorze i oceniany przez lekarza. W trakcie badania możliwe jest także pobieranie biopsji oraz działania terapeutyczne np. polipektomia, tamowanie krwawienia, koagulacja zmian naczyniowych, wykonanie tatuażu… Kolonoskopia wymaga przygotowania (oczyszczenia) jelita grubego przed badaniem (patrz Przygotowanie).

 

Przygotowanie

Dokładnie obejrzenie jelita od środka wymaga perfekcyjnego oczyszczenia go z resztek pokarmowych. Osiąga się to stosując odpowiedni lek przygotowany i zastosowany zgodnie z instrukcją. Prawidłową reakcją na preparat będą częste wypróżnienia, pod koniec treścią przezroczystą luba zabarwioną na żółto płynną, klarowną treścią.  Przygotowanie powinno być podzielone na dwa etapy – w przeddzień i w dniu badania.  Taki sposób przygotowania daje najlepszy możliwy efekt i jest znacznie lepiej tolerowany przez Pacjentów niż przygotowanie wieczorem, w przeddzień badania.  Istnieje kilka dostępnych w Polsce preparatów służących do oczyszczenia jelita. W Programie Badań Przesiewowych rutynowo wykorzystujemy najlepiej poznany i stosowany od wielu lat preparat glikolu politylenowego (Fortrans), ale możliwe jest użycie innych preparatów (Clensia, Citrafleet, Moviprep, Eziclen)

Poniżej przedstawiamy także schematy przygotowania z użyciem czterech innych preparatów. Schematy te są oparte na wytycznych naukowych towarzystw europejskich i/lub publikacjach i mogą różnić się od sposobu proponowanego w ulotce.

Ważne informacje:

  1. Osoby  regularnie przyjmujące leki np. z powodu nadciśnienia tętniczego, choroby serca, padaczki, astma i inny w dniu badania powinny zażyć poranną dawkę leku popijając niewielką ilością wody – NAWET JEŚLI BADANIE WYKONYWANE JEST W ZNIECZULENIU
  2. Osoby chorujące na cukrzycę powinny zawczasu poinformować o cukrzycy rejestrację, dodatkowo skonsultować sposób przygotowania do badania z lekarzem prowadzącym, lub anestezjologiem naszego ośrodka. NIE należy przyjmować doustnych leków przeciwcukrzycowych,  jeśli równocześnie nie są spożywane pokarmy.  /albo: Doustne leki przeciwcukrzycowe należy odstawić w dniu badania, a w przypadku kolonoskopii należy pominąć również dawkę wieczorną poprzedniego dnia/
  3. Osoby przyjmujące leki obniżające krzepliwość krwi
    – nie należy odstawiać preparatów kwasu acetylosalicylowego (np. Acard, Polocard, Acesan)
    – leki z grupy nowych doustnych antykoagulantów (Pradaxa,  Xarelto, Eliquis, Lixiana) –  należy  odstawić w dniu poprzedzającym oraz  pominąć poranną  dawkę leku  w dniu badania.

–   leki z grupy doustnych antykoagulantów (Acenokumarol, Warfaryna) – w tygodniu poprzedzającym badanie należy oznaczyć INR: jeśli wynik jest w przedziale 2-3 nie należy modyfikować dawek leków,  jeśli wyższy należy postępowanie skonsultować  z lekarzem.
W przypadku osób z dużym ryzkiem zakrzepowo-zatorowym, po zawałach serca,  po udarach optymalnym postępowaniem jest skonsultowanie postępowania z lekarzem, lub anestezjologiem naszego ośrodka.  Wskazane  przestawienie na  CLEXANE w dawkach od 40, 60 lub 80 mg,  w zależności od masy ciała na 5 dni przed zabiegiem i 2 dni po jego wykonaniu/ .
W przypadku potrzeby wykonania większego zabiegu endoskopowego np. usuwania polipów może, pomimo zastosowania się do przedstawionych powyżej ogólnych zasad, zaistnieć konieczność powtórzenia zabiegu po modyfikacji leczenia przeciwkrzepliwego (np. u osób stosujących Acenokumarol, Warfarynę przestawienie na leczenie heparynami drobnocząsteczkowymi W RAZIE WĄTPLIWOŚCI OPTYMALNYM POSTĘPOWANIEM JEST KONSULATCJA Z LEKARZEM /anestezjologiem naszego Ośrodka/ .

  1. Prosimy o przyniesienie i pokazanie lekarzowi przed badaniem posiadanej dokumentacji
    medycznej np. kart wypisowych z leczenia szpitalnego, opisów poprzednio wykonanych badań endoskopowych, USG jamy brzusznej,  EKG, echokardiografii, spirometrii i innych .
    Do badań w znieczuleniu wymagane są aktualne wyniki badań (nie mogą być starsze niż 3 miesiące) takie jak: morfologia, elektrolity – sód/potas, bilirubina całkowita, kreatynina, glukoza, APTT i INR (jeśli  Pacjent przyjmuje leki przeciwkrzepliwe), TSH (jeśli Pacjent przyjmuje hormony tarczycy – Euthyrox, Letrox), EKG. Pacjenci powinni dokładnie znać nazwy i dawki przyjmowanych leków lub posiadać ich spis. Wskazane jest zabranie ze sobą tych leków.
    Na badanie w znieczuleniu należy przyjść z pełnoletnią, osobą towarzyszącą.
  2. Po badaniu wykonanym w znieczuleniu pacjent przebywa w sali obserwacyjnej. Czas obserwacji zależy od rodzaju zabiegu i stanu pacjenta. Po tym czasie, pod opieką osoby towarzyszącej, może udać się do domu. Obowiązuje 12-godzinny bezwzględny zakaz prowadzenia pojazdów i maszyn mechanicznych oraz picia alkoholu. W bardzo rzadkich przypadkach może zaistnieć konieczność dłuższej obserwacji. Prosimy uwzględnić to w swoich planach.
  3. Osoby wymagające okularów do czytania proszone są o zabranie ich ze sobą.
  4. Wyznaczona, orientacyjna godzina rozpoczęcia badania może ulec przesunięciu, ponieważ czas trwania badań endoskopowych jest trudny do przewidzenia.

Przeciwwskazania

Kolonoskopia jest badaniem bezpiecznym, jednak istnieje kilka ogólnych przeciwwskazań do jej wykonania. Do najistotniejszych należą:

  • Duży tętniak aorty
  • Niedawno przebyty zawał serca
  • Ciężka niewydolność serca
  • Niewydolność oddechowa
  • Zator płucny
  • Ciężkie zapalenie jelita
  • Podejrzenie perforacji jelita
  • Niedrożność mechaniczna jelita
  • Ciąża (II i III trymestr)

Przed badaniem będziecie Państwo wypełniać ankietę dotyczącą aktualnego stanu zdrowia w której będzie miejsce na zaznaczenie tego typu informacji. Zostaną one uwzględnione przy kwalifikacji do badania. Także lekarz przeprowadzający badanie będzie – w razie potrzeby i wątpliwości zadawał pytania dotyczące przebytych chorób, tak aby badanie było dla Państwa bezpieczne.

Powikłania

W trakcie badania do jelita podawane jest powietrze, dlatego też po badaniu mogą Państwo odczuwać wzdęcie, dyskomfort, uczucie rozpierania, nadmierne oddawanie gazów – to nie jest powikłanie, a jedynie skutek obecności gazu  w jelicie. W trackie badania lekarz podaje do jelita powietrze lub dwutlenek węgla co umożliwia dobre uwidocznienie całej powierzchni błony śluzowej.   W każdym ośrodku badań przesiewowych znajdują się toalety z których można swobodnie korzystać. Oddanie gazów zazwyczaj przynosi ulgę po badaniu.

Kolonoskopia jest badaniem bezpiecznym, choć jego powodzenie oraz pełne bezpieczeństwo nie mogą być zagwarantowane przez żadnego lekarza. Powikłania występują niezmiernie rzadko. Najpoważniejsze z nich, czyli perforacja (przedziurawienie ściany jelita) lub krwawienie mogą wymagać natychmiastowego lub pilnego leczenia operacyjnego. W polskim programie badań przesiewowych perforacja wystąpiła jedynie w 5 przypadkach na 50 000 badań (0,01%). Jeśli jakikolwiek objaw wynikający z wykonywanej kolnoskopii  zaniepokoi Pacjenta  lub lekarza wykonującego kolonoskopię Pacjent pozostaje pod opieką lekarza wykonującego badanie, w razie konieczności ma obowiązek zapewnić dalsze leczenie.